سینما
فن، صنعت و هنر تهیه مجموعه تصویر های پی در پی است. که روی فیلم، ثبت (ضبط) و بر پرده نمایش نشان داده می شود. به صورتی که تصویر در نظر تماشاگر، متحرک به نظر می آید. اندیشه ایجاد تصویر متحرک اساس به وجود آمدن سینما بوده است.
رشد فناوری سبب شده است که از حدود سال ۲۰۰۰ میلادی فیلم برداری تحولی شگرف پیدا کند و فیلم با دوربین الکترونیکی (دیجیتال) تهیه شود.
سینما واژه ای است فرانسوی بر گرفته از واژه یونانی کینو به معنای حرکت است.
برای اینکه تصویر ها متحرک دیده شوند فیلم بردار با دوربین فیلم برداری از هر حرکت موضوع مورد نظر در هر ثانیه ۲۴ عکس (فریم) روی نوار فیلم ضبط می کند. تصویرهایی که از صحنه ای یا موضوعی تهیه می شوند پی در پی و با سرعت ۲۴ تصویر در هر ثانیه از جلو دریجه تصویر افکن (پروژوکتور) می گذرد و بر پرده نمایش نمایان می شود. (در فیلم های صامت در هر ثانیه ۱۶ عکس از هر حرکت برداشته می شد) و بر اساس اصل ماندگاری تاثیر نور بر چشم، تصویر ها متحرک، منسجم و زنده به نظر می آیند. (دوام کوتاه مدت تاثیر نور در حدود یک دهم ثانیه پس از دیدن تصویر است). فیلم سینمایی در ابتدا بی صدا( صامت) ساخته می شد. پس از پیشرفت های علمی و فنی در صنعت فیلم سازی صدا وارد فیلم شد و تصویر را واقعی تر و جذاب تر نشان داد. با تدریج شگرد ها و روش های نو در صداگذاری فیلم اهمیت فراوان یافت.
صدا در فیلم مجموعه ای از گفتگو (دیالوگ) صدای محیط (امبیانس)، صدا های تاثیر گذار یا جلوه های صوتی (ساند افکت) و موسیقی است. سینما توانست با بهره گیری از ادبیات، تئاتر، موسیقی و نقاشی در ضمن روایت داستانی به بیان احساس، اندیشه، و تخیل بشری بپردازد. فیلم های مستند، اموزشی، و تربیتی تهیه کند. از رویدادها خبر دهد و به سود یا زیان جریان های سیاسی و اجتماعی فیلم هایی تهیه کند.
پدید آوردنگان فیلم
ساخت هر فیلم سینمایی محصول کار فیلم نامه نویس، کارگردان، تهیه کننده، بازیگر، فیلم بردار، صدابر دار و صداگذار، تدوین گر و آهنگساز است.
فیلم نامه نویس(سناریست)
داستان فیلم را می نویسد یا داستان از پیش نوشته شده ای را برای فیلم تنظیم می کند. به گونه از که بتوان آن را به تصویر در آورد. فیلم نامه نویس بر اساس بینش و سبک خود، موضوعی را دستمایه نوشتن قرار می دهد که با زبان تصویر بیان می شود. فیلم های سینمایی همه دارای فیلم نامه(سناریو ) یا دست کم طرحی مکتوب هستند. فیلم نامه حاصل تفکرات یا تجربه های شخصی فیلم نامه نویس است یا به سفارش کارگردان و تهیه کننده با بهره گیری از اخبار اجتماعی و یا اقتباس داستانی شکل می گیرد. فیلم نامه چند بخش مشخص دارد. نخست فکر یا ایده که در ذهن نویسنده شکل می گیرد. سپس، موضوعی که به تعریف شخصیت و ماجرا ها می پردازد و سوم بخش بندی که ماجرای آغاز، میانه و پایان فیلم نامه را روایت می کند. فیلم نامه همچنین شامل صحنه ها و گفتگو های فیلم است. در تنظیم متن نهایی هر فیلم نامه به جز فیلم نامه نویس ممکن است کسان دیگر از جمله کارگردان شرکت داشته باشند.
کارگردان
پدیدآورنده اصلی فیلم است. در واقع فیلم از سبک و تفکر کارگردان که رهبر گروه است مایه می گیرد. معمولا کارگردان با همه امور سینما شناخت دارد و با همین دلیل است که فیلم را با نام کارگردان آن می شناسند. کارهای اصلی یک کارگردان عبارت اند از : اتتخاب فیلم نامه و مکان فیلم برداری، (لوکیشتن) و همچنین دکوپاژ که شامل مشخص کردن اندازه نما، زاویه دید و میزانسن است. میزانسن در سینما به نوع حرکت دوربین و بازیگران و چیدمان کل صحنه گفته می شود. کارگردان از نخستین لحظه شروع تا پایان تولید یک فیلم حضور دارد. دستیار و برنامه ریز برای هماهنگی کار به کارگردان کمک می کنند و منشی صحنه کار کنترل و ثبت اجزای صحنه ها، بازیگران و فیلم برداری را به عهده دارد.
تهیه کننده
فرد یا سازمانی است که سرمایه و امکانات تهیه فیلم را تامین می کند و بر همه مراحل آن نظارت دارد. تهیه کننده این کار را معمولا با نظر کارگردان و به کمک مدیر تولید انجام می دهد. مدیر تولید، مسئول تهیه تجهیزات و عناصر موردنیاز ساخت فیلم است. تهیه کننده همچنین مسئول بستن قراردادها و پرداخت هزینه است و درآمد حاصل از فروش فیلم به او تعلق می گیرد.
بازیگر یا هنرپبشه سینما کسی است که در فیلم به ویژه فیلم داستانی نقش ایفا می کند. بازیگر سینما رامعمولا کارگردان انتخاب می کند. بازیگر با مطالعه فیلم نامه، بر اساس شیوه بازیگری و تجربه های خود برای ایفای نقش آماده می شود. گذشته از این بازیگر معمولا با ابزارهای فنی سینما نیز آشنایی دارد تا با عوامل کارگردانی هماهنگ باشد.
نخستین بازیگران سینما، برخی از بازیگران حرفه ای تئاتر بوده اند. هرچند آنها بازی در فیلم های سینمایی را کم ارزش می دانستند. اما به تدریج حضور آنها در سینما بیشتر شد. برخی از بازیگران تئاتر همچون چارلی چاپلین با هنر نمایی شگفت انگیز خود به ستاره بزرگ سینما تبدیل شدند. امروزه بسیاری از بازیگران تئاتر در سینما هم نقش بازی می کنند.
فیلم بردار
مسئول طرح و اجرای فیلمبرداری و نظارت بر نور پردازی است. در فیلم برداری یک فیلم گاهی ممکن است بیش از یک فیلم بردار حضور داشته باشد. مدیر فیلم برداری مسئول اصلی فیلم برداری است. مدیر فیلمبرداری علاوه بر آشنایی با همه کارهای فنی سینما، باید از موضوع و چگونگی فیلم نامه آگاهی داشته باشد و براساس ان فیلم برداری کند. مدیر فیلم برداری همچنین گروه فیلمبرداری را مشخص می کند. نورپرداز، دستیاران و عوامل فنی دیگر در گروه فیلم برداری کار می کنند. فیلم بردار با تنظیم زاویه دید دوربین، اندازه نما و حرکت دوربین؛ طرح ا و نکته های مورد نظر کارگردان را به اجرا در می آورد. نور پرداز نور مناسب برای رسیدن به شرایط شرایط فیلمبرداری را تنظیم و فراهم می کند. نور صحنه های فیلم چه در فضای باز چه در فضای بسته باید با گونه ای باشد که صحنه ها باور پذیر به نظر برسند و دور از واقعیت نباشند. فیلم برداری ممکن است در استودیو انجام شود. استودیو جایی مخصوص برای تهیه و ضبط برنامه های رادیویی و تلویزیونی و نیز فیلمبرداری، عکاسی، دوبله و مانند آنهاست. اینگونه فیلم برداری دارای امکانات بیشتر نور پردازی و صدابرداری است و از فیلم برداری در فضای طبیعی آسان تر است. امروزه با پیشرفت فناوری و امکانات استودیو ها ودر دسترس بودن ابزارهایی مانند دوربین های فیلمبرداری دیجیتالی و نیز پیشرفت صنعت فیلم برداری، بر سرعت و کیفیت کار سینما افزوده شده است.
صدابردار و صداگذار
از عوامل مهم سینما هستند. کار صدابرداری هنگام فیلم برداری و سر صحنه انجام می شود. صدای فیلم شامل صداهای سر صحنه، صداهای تاثیر گذار و موسیقی است. صدابردار به کمک دستیارش بوم صدابرداری(وسیله ای برای ضبط صدا) را در دست می گیرد یا به وسیله میکروفون های کوچک تر صداهای سر صحنه را ضبط می کند. و همزمان با ترکیب کردن هماهنگ نوار های صدای فیلم روی دستگاهی مخصوص، صدای فیلم را تنظیم می کند.به این کار میکس می گویند. صداگذار صداهای تنظیم شده فیلم را در استودیو با تصویرهای فیلم هماهنگ می کند. همچنین ضمن تنظیم صدای فیلم، صداهای تاثیر گذار را که در استودیو با دستگاه های کامپیوتری ساخته می شود، بر صدای صحنه می افزاید.
تدوین گر
با انتخاب صحنه های مناسب از میان صحنه های فیلم برداری شده (راش) فیلم را بر اساس فیلم نامه به نظم در می آورد. معمولا فیلم برداری به دلیل محدود بودن امکانات، بر اساس روند فیلم نامه صورت نمی میگیرد. از این رو برای تدوین فیلم، نسخه ای از برداشت های صحنه های گوناگون به تدوین گر سپرده می شود. تدوین گر با توجه به فیلم نامه و سلیقه کارگردان، نماهای مناسب را پشت سر هم میچیند تا تصویرها تداوم بصری یابند. در فیلم هایی که صدابرداری و فیلم برداری همزمان انجام شده است. تدوین گر گفتگو ها صداهای تاثیر گذار را روی فیلم می گذارد. موسیقی و صداهای دیگر مانند گفتار متن معمولا پس از تدوین به فیلم اضافه می شوند. سرانجام با کنار هم قرار دادن صحنه ها و صداها، فیلم آماده می شود. امروزه کار تدوین با دستگاه های کامپیوتری انجام می شود .
آهنگ ساز
ساخت، تنظیم و انتخاب موسیقی فیلم را به عهده دارد. انتخاب و تنظیم مناسب موسیقی تاثیرگذاری فیلم را افزایش می دهد.
آهنگساز با مطالعه فیلم نامه و مشورت با کارگردان، موسیقی فیلم را آماده می کند. آهنگساز فیلم معمولا در مرحله تدوین اولیه فیلم حضور پیدا می کند و در مورد بخش هایی از فیلم که نیاز به موسیقی دارد. با کارگردان تبادل نظر می کند. سپس با توجه به چگونگی فضای فیلم و توجه به ترتیب منظم و پی در پی صحنه های آن (ریتم فیلم)موسیقی فیلم را تهیه و تنظیم می کند.
در مرحله بعد موسیقی فیلم در استودیوی صدا برداری ضبط به نوارهایی خاص با ابزار الکترونیکی مانند کارت حافظه منتقل می شوند. آخرین مرحله تهیه نسخه اصلی فیلم است. که با ترکیب کردن، تصویر، صدا و موسیقی آماده می شود.
با ناطق شدن سینما ساخت موسیقی فیلم به صورت مستقل، به طور جدی مورد توجه قرار گرفت و به تدریج جایگاهی مهم در ساخت فیلم پیدا کرد.
طراح صحنه و لباس، چهره پرداز و مسئول جلوه های ویژه نیز در پدید آوردن فیلم سینمایی نقش اساسی دارند.
انواع سینما
سینمای داستانی پر مخاطب ترین نوع فیلم های سینمایی است. فیلم نامه آن بر اساس یک داستان یا روایت مستقل یا اقتباس و الهام از یک اثر ادبی و واقعه تاریخی یا خبرهای گوناگون نوشته می شود.
فیلم های داستانی ممکن است واقعی با تخیلی یا آمیزه ای از هر دو باشند. ودر انواع سبک ها و گونه ها (ژانرها ) ساخته شوند. فیلم های داستانی دارای یک یا چند شخصیت اصلی هستند که هدفی را دنبال می کنند. داستان فیلم معمولا درزمان و مکانی مشخص آغاز می شود و باید از چنان گیرایی و جدابیتی برخوردار باشد تا مخاطب را با داستان درگیر کند. معمولا در میانه های این گونه فیلم ها، در گیری شخصیت های اصلی با رویدادها و تاثیرشان بر شخصیت های داستان نشان داده می شود. در پایان بیشتر فیلم های داستانی نیز پیامد رویدادها و نتیجه انها مشخص می شود. برخی فیلم ها پایان باز دارند و نتیجه گیری را به مخاطب واگذار می کنند. فیلم های داستانی معمولا فروش بیشتری دارند و به اقتصاد سینما کمک می کنند. از سبک های مهم سینمای داستانی جهان می توان به اکسپرسیونیسم المان، امپرسیونیسم فرانسه؛ سورئالیسم فرانسه (سوررئالیسم احساس درونی انسان را آزادانه و بدون قید و شرط بیان می کند) و نئوریالیسم ایتالیا( نیورئالیسم واقعیت جامعه جدید را بیان می کند) اشاره کرد .
برخی از گونه های سینمای داستانی عبارت اند از: سینمای اجتماعی، کمدی، علمی_تخیلی، وسترن، فانتزی، افسانه ای، تاریخی، جنگی، سیاسی، موزیکال، معمایی، دلهره آور، ترسناک و عاطفی(ملودرام).
سینمای کودک دو گونه است: فیلم هایی که برای کودک و نوجوان ساخته می شوند. مانند ساز دهنی امیر نادری، شهر موش ها ( مرضیه برومند و محمد علی طالبی) و کلاه قرمزی و پسر خاله (ایرج طهماسب)، فیلم هایی که در باره کودک و نوجوان ساخته می شوند. مانند یک اتفاق ساده( سهراب شهید ثالث) خانه دوست کجاست و مشق شب( عباس کیارستمی)، شرم (کیومرث پور احمد) و بادکنک سفید( جعفر پناهی) .
سینمای انیمیشن (پویا نمایی) با کنار هم گذاشتن و نشان دادن پی در پی نقاشی ها و اجسام بی جان، تصور حرکت در بیننده ایجاد می شود. امروزه سازندگان فیلم های انیمیشن با استفاده از برنامه های کامپیوتری (نرم افزارهای ویژه ساخت انیمیشن)انواع گوناگون انیمیشن را می سازند.
از نخستین سال های قرن بیستم میلادی، ساخت فیلم انیمیشن(متحرک ساختن نقاشی) به سینما راه یافت. نخستین فیلم های انیمیشن را امیل کویل فرانسوی و استوارت بلکتون امریکایی ساختند. این فیلم ها بسیار کوتاه بودند. به تدریج فن متحرک سازی تصویر پیشرفت کرد و فیلم های بلند تر ساخته شدند. و نمایش این گونه فیلم ها با استقبال روبه رو شد. در سال ۱۹۲۳ میلادی والت دیزنی، سازنده فیلم های مشهور انیمیشن در امریکا و شرکت او استودیوهای بزرگی برای ساختن انیمیشن در امریکا تاسیس کردند و شخصیت هایی مانند میکی ماوس و پینوکیو را در سینمای انیمیشن خلق کردند.
در سال ۱۳۳۶ شمسی اسفندیار احمدیه انیمیشن کوتاهی (در حدود ۱۵ ثانیه) به نام ملانصر الدین ساخت.
از سال ۱۳۵۰ شمسی نخستین آثار هنری سینمای انیمیشن در ایران پدید آمد. از میان هنرمندان به نام این گونه فیلم می توان به مرتضی ممیز، فرشید مثقالی، و نورالدین زرین کلک اشاره کرد.
سینمای مستند بر اساس واقعیت ساخته می شود. روش هایی که برای ثبت واقعیت به صورت فیلم یا به کمک بازسازی صحنه های واقعی به کار می رود، مستند سازی نام دارد. سازنده فیلم مستند دوربین خود را روی موقعیت های واقعی اشخاص، کارها و رویدادها متمرکز می کند. فیلم مستند اطلاعات تماشاگر و برخورد واقع گرایانه با مسائل را گسترش می دهد. زیبایی ها و زشتی های جامعه را بدون سانسور روایت می کند و با ارائه شناخت بیشتر از مشکلات به یافتن راه حل آنها کمک می کند.
بینش و خلاقیت کارگردان و فیلم بردار فیلم مستند در چگونگی ارائه و تصویر سازی واقعیت تاثیر گذار است. مثلا ممکن است فیلمی مستند از جنگل های شمال ایران با دو نگاه متفاوت از سوی دو کارگردان تهیه شود یکی بیشتر به زیبایی و سرسبزی بپردازد و دیگری به بریدن درختان جنگل.
موضوع هایی که می توان درباره انها فیلم مستند ساخت گوناگون اند. از جمله مستند های محیط زیست، آیین ها و رسم های اجتماعی و دینی، مستندهای شرح حال، تاریخی، سیاسی و جنگ. در سینمای ایران مستند سازی اهمیت بسیار یافته است. مشهور ترین مستند سازان ایران عبارت اند از: ابراهیم گلستان( مون و مرجان خارا)، فریدون رهنما(تخت جمشید)، فروغ فرخزاد(خانه سیاه است)، کامران شیردل (اون شب که بارون اومد) منوچهر طیاب(همراه باد در دل تنهایی کویر )، مهرداد اسکویی(رویای دم صبح) و مرتضی آوینی(روایت فتح).
سینمای تجربی با ساختار شکنی و رعایت نکردن قرارداد های معمول فیلم سازی ساخته می شود. فیلم تجربی معمولا داستان ندارد. تصویر ها مطابق واقعیت نیستند و در تدوین آن شیوه های معمول فیلم سازی رعایت نمی شوند. ممکن است بخش هایی از فیلم های قدیمی با فیلم جدید تلفیق شود یا بخش پایانی فیلم در اول یا میانه فیلم نشان داده شود. موضوع فیلم تجربی، شخصی، ذهنی و معمولا اعتراضی است. ساخت فیلم های سینمایی تجربی کم هزینه است. مدت زمان فیلم های تجربی می تواند بسیار کوتاه (چند ثانیه) و بسیار طولانی ( چندین ساعت) باشد.
از پیشگامان سینمای تجربی می توان به فیلم سازان زیر اشاره کرد : اندی وارهل(خواب)، نقاش و فیلم ساز امریکایی، مارسل دوشان(اسکله) و ژان لوک گدار(مجموعه آثار) فیلم سازان فرانسوی. از پیشگامان سینمای تجربی ایران می توان پرویز کیمیاوی و محمد رضا اصلانی را نام برد.
امروزه سینمای تجربی به سبب متفاوت بودن، ساختار شکنی و نداشتن محدودیت، در میان مخاطبان جوان طرفداران زیادی داردو به سبب کمک گرفتن از تجهیزات دیجیتال، هزینه کم تولید و امکانات فنی پیشرفته، توجه بسیاری از دست اندرکاران سینما را جلب کرده است.فیلم های سینمایی معمولا در قالب فیلم های کوتاه، نیمه بلند و بلند ساخته می شود.
فیلم کوتاه چند ثانیه تا ۳۰ الی ۴۰ دقیقه است. ویژگی های مهم فیلم کوتاه، ایجاز، خلاقیت و نواوری است. بیشتر سینماگران کار خود را با ساختن فیلم کوتاه شروع کردا اند. بادبادک سرخ اثر البر لاموریس، محصول کشور برانسا، و رهایی اثر ناصر تقوایی، از فیلم های کوتاه ماندگار هستند.
فیلم نیمه بلند معمولا ۴۰ تا ۶۰ دقیقه است. گاهی موضوع و نوع روایت به گونه ای است که فیلم ، نیمه بلند ساخته می شود. فیلم های نیمه بلند بیشتر برای برنامه های تلویزیونی ساخته می شوند.
فیلم بلند بیش از ۶۰ دقیقه و گاهی تا چند ساله است. فیلم بلند پر مخاطب ترین فیلم های سینمایی است. و سود آوری بیشتری دارد. مشهور ترین آثار سینمایی مانند همشهری کین بل کارگردانی اورسن ولز، سرگیجه به کارگردانی الفرد هیچکاک، و پدر خوانده به کارگردانی فرانسیس فورد کاپولا، در قالب فیلم بلند ساخته شده اند.
نظر خود را اضافه نمایید
ارسال نظر به عنوان مهمان