تغذیه و کبد چرب

تغذیه و کبد چرب

کبد چرب یکی از عارضه‌هایی است که ممکن است در اثر سبک زندگی نادرست و البته تغذیه نامناسب بروز کند. در این مقاله قصد داریم به این بیماری خطرناک بپردازیم.

کبد چرب چیست
کبد چرب (fatty liver) به عارضه‌ای اطلاق می‌گردد که در آن واکوئل های چربی در کبد تجمع پیدا می‌کنند؛ که این حالت با التهابات کبدی همراه است. عارضه‌ی کبد چرب ممکن است علل مختلفی چون مصرف الکل یا تغذیه و سبک زندگی غلط داشته باشد.
انواع کبد چرب
کبد چرب برحسب عامل به وجود آورنده آن انواع مختلف دارد و به دسته‌های زیر تقسیم می‌گردد:
دسته اول کبد چرب غیرالکلی: این حالت از کبد چرب ربطی به مصرف الکل ندارد و درواقع مشکل از جایی ناشی می‌گردد که کبد قادر به تجزیه مولکول‌های چربی نیست درنتیجه چربی‌ها در کبد تجمع پیدا می‌کنند. زمان آشکار شدن این نوع از کبد چرب و علائم آن وقتی است که ۱۰ درصد یا بیشتر وزن کبد چربی باشد. این نوع از کبد چرب خود به چند دسته تقسیم می‌گردد و عاقبت تبدیل به سیروز کبدی و درنهایت نارسایی کبدی می‌گردد. 

دسته دوم کبد چرب الکلی: همان‌طور که از اسم این نوع از کبد چرب پیدا می‌باشد بروز این حالت در اثر مصرف الکل می‌باشد. در این حالت با مصرف زیاد الکل کبد دچار مشکل در شکستن و تجزیه چربی‌ها می‌شود و مثل حالت قبل چربی‌ها در کبد تجمع پیدا می‌کنند. این نوع درمان‌پذیر است به شرط آن که فرد مصرف الکل را کنار بگذارد. در غیر این صورت با عارضه سیروز کبدی روبه‌رو خواهد شد.
دسته سوم کبد چرب بارداری: این نوع از کبد چرب ممکن است به‌ندرت بروز کند. محققان علت این عارضه را به هورمون‌های مترشحه در دوران بارداری نسبت می‌دهند. بروز این بیماری برای مادر و کودک بسیار خطرناک بوده و عوارض جدی در اندام‌های دیگر را نیز سبب می‌گردد. اکثراً این بیماری پس از طی شدن دوره بارداری و زایمان پایان می‌پذیرد ولی دادن آزمایشات و تشخیص در دوران بارداری ضروری می‌باشد. 

تشخیص کبد چرب
بعدازاینکه فرد با علائم بالینی به پزشک مراجعه نمود پزشک از فرد مشکوک انواع تست‌های آزمایشگاهی ازجمله تست هپاتیت، قند و چربی خون را انجام می‌دهد. در مراحل بعدی برای تکمیل فرآیند تشخیص سونوگرافی و نمونه‌برداری از کبد برای تشخیص دقیق‌تر و بهتر جهت درمان مؤثرتر انجام خواهد پذیرفت.
درمان بیماری کبد چرب
یکی از راه‌های اصلی درمان بیماری کبد چرب، صرف‌نظر از نوع، رعایت رژیم غذایی است. همان‌طور که از نام آن پیداست، بیماری کبد چرب به این معنی است که شما در کبد بیش‌ازحد چربی دارید. در بدن سالم، کبد به حذف سموم کمک می‌کند و پروتئین گوارشی صفرا را تولید می‌کند. بیماری کبد چرب به کبد آسیب می‌رساند و از کارکردن آن جلوگیری می‌کند. به‌طورکلی، رژیم غذایی برای بیماری کبد چرب شامل:
مقدار زیادی میوه و سبزیجات
گیاهان دارای فیبر زیاد مانند حبوبات و دانه‌های کامل
قند، نمک، چربی ترانس، کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و چربی اشباع شده کم و پایین در رژیم غذایی
عدم مصرف الکل
رژیم غذایی کم‌چرب و کم‌کالری می‌تواند به کاهش وزن و کاهش خطر ابتلا به بیماری کبد چرب کمک کند. در حالت ایده آل، اگر شما اضافه وزن دارید، شما باید تصمیم بگیرید که حداقل ۱۰ درصد وزن بدن خود را از دست بدهید. 

غذاها و نوشیدنی‌های مفید برای کبد چرب
در اینجا تعدادی غذا برای یک رژیم غذایی سالم جهت کبد چرب به شما معرفی می‌گردد.
۱_قهوه
قهوه برای کاهش آنزیم‌های غیرطبیعی کبد مفید می‌باشد. مطالعات نشان داده است که مصرف‌کنندگان قهوه با بیماری کبد چرب آسیب کبدی کمتری نسبت به افرادی که این نوشیدنی کافئین دار را مصرف نمی‌کنند را متحمل می‌شوند. به نظر می‌رسد که کافئین آنزیم‌های غیرطبیعی کبد را از بین برده و نابود می‌کند.
۲_سبزی‌ها
سبز برای جلوگیری از افزایش چربی مفید است. تحقیقات نشان داده شده است که کلم بروکلی برای جلوگیری از افزایش چربی در کبد موش‌ها کمک می‌کند. خوردن سبزی بیشتر، مانند اسفناج و کلم بروکلی می‌تواند به کاهش وزن نیز کمک کند.
۳_توفو
توفو مفید برای کاهش چربی می‌باشد. مطالعه‌ای دانشگاه در ایلینویز بر روی موش‌ها نشان داد که پروتئین سویا که در غذاهایی مانند توفو قرار دارد، ممکن است باعث کاهش ایجاد چربی در کبد شود. علاوه بر این، توفو کم‌چرب و پروتئین بالا است.
۴_ماهی
ماهی‌های چرب مانند ماهی قزل‌آلا، ساردین‌ها، ماهی تن و ماهی قزل‌آلا دارای اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. اسیدهای چرب امگا ۳ می‌تواند به بهبود سطح چربی کبد و کاهش التهاب کمک می‌کند. 

۵_جو دوسر
بلغور جو دوسر برای دریافت انرژی بسیار مؤثر می‌باشد. کربوهیدرات‌های حاصل از دانه‌های کامل مانند بلغور جو دوسر انرژی بدن شما را فراهم می‌کند. محتوای فیبر آن‌ها همچنین معده شمارا پر می‌کند که می‌تواند به شما در حفظ وزن کمک کند.
۶_گردو
این آجیل دارای اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به بیماری کبدی چربی که گردو مصرف می‌کنند، آزمایش‌ها عملکرد کبدی را بهبود داده‌اند.
۷_آووکادو
آووکادو درمورد چربی‌های سالم غنی است و تحقیقات نشان می‌دهد که آووکادو دارای مواد شیمیایی است که ممکن است آسیب کبدی را کاهش دهد. همچنین دارای فیبر است که می‌توانند به کنترل وزن کمک کند.
۸_لبنیات
بر طبق یک مطالعه سال ۲۰۱۱ در موش‌های صحرایی، پروتئین آب‌پنیر بالا است که می‌تواند از آسیب بیشتر به کبد محافظت کند. این پروتئین آب‌پنیر یا پروتئین وی در شیر و فراورده‌های ازجمله ماست و پنیر یافت می‌گردد.
۹_تخمه آفتابگردان
این دانه‌ها دارای ویتامین E و آنتی‌اکسیدان بالا می‌باشند که می‌توانند از آسیب بیشتر به کبد محافظت کنند.
۱۰_روغن‌زیتون
این روغن سالم در اسیدهای چرب امگا ۳ غنی است. برای آشپزی سالم ترمی توان به‌جای کره یا مارگارین از روغن‌زیتون استفاده نمود. تحقیقات نشان می‌دهد که روغن‌زیتون به کاهش سطح آنزیم‌های کبدی و کنترل وزن کمک می‌کند. 

۱۱_سیر
این گیاه نه‌تنها عطروطعم غذا را بهبود می‌بخشد، بلکه مطالعات تجربی همچنین نشان می‌دهد که مکمل‌های پودر سیر ممکن است به کاهش وزن و چربی بدن افراد مبتلا به بیماری کبدی چرب کمک کند.
۱۲_چای سبز
داده‌ها حاکی از آن است که چای سبز می‌تواند در جذب چربی دخالت کند، اما نتایج هنوز مشخص نیست. محققان در حال بررسی این موضوع هستند که چای سبز می‌تواند ذخیره چربی در کبد را کاهش دهد و عملکرد کبدی را بهبود بخشد؛ اما چای سبز نیز از مزایای بسیاری برخوردار است: ازمزایای آن می‌توان به کاهش کلسترول تا کمک به خواب اشاره نمود.
غذاهای ممنوع برای افراد مبتلا به کبد چرب
در صورتی که بیماری کبدی چرب دارید، قطعاً باید مصرف بعضی از غذاها را جلوگیری یا محدود کنید. این غذاها به‌طورکلی به افزایش وزن و افزایش قند خون کمک می‌کنند.
الکل: الکل عامل اصلی بیماری کبد چرب و همچنین سایر بیماری‌های کبدی است.
شکر: شکر اضافه‌شده به بسیاری از غذاهای شیرین مانند آب‌نبات، کوکی‌ها و آبمیوه‌ها، باعث افزایش قند خون شده که درنهایت قنداضافی خون به‌صورت چربی در کبد تجمع پیدا می‌کند.
غذاهای سرخ شده: این‌ها دارای چربی و کالری بالا هستند.
نمک: خوردن بیش‌ازحد نمک می‌تواند بدن شما محتاج به آب زیاد کند. محدود کردن مصرف سدیم به کمتر از ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روزبرای این امر ضروری می‌باشد. 

آرد سفید: مصرف فراورده‌های حاوی آرد سفید ازجمله برنج، نان، ماکارونی و... چراکه آرد به‌کاررفته در این فراورده‌ها بیش‌ازحد فراوری‌شده و قند خون و به‌تبع آن تجمع چربی در کبد را افزایش می‌دهد.
گوشت قرمز: گوشت قرمز. گوشت گاو دارای چربی اشباع هستند.
راه‌های متفرقه برای درمان کبد چرب
علاوه بر تغییر رژیم غذایی خود، در اینجا چند تغییر شیوه زندگی برای بهبود سلامت کبد شما وجود دارد:
ورزش: انجام ورزش منظم روزانه به شما در کاهش وزن و کنترل چربی خون کمک می‌کند. مهار چربی خون عامل مؤثری در پیشگیری و درمان کبد چرب خواهد بود. در این مورد روزانه ۳۰ دقیقه ورزش هوازی توصیه می‌گردد.
کنترل قند، چربی، کلسترول؛ تری گلیسیرید و فشارخون: تمام این‌ها ازجمله فاکتورهای خطر می‌باشد که لازم است با دادن آزمایشات ماهانه و ورزش و رعایت رژیم غذایی کنترل گردد.
کنترل دیابت: دیابت و کبد چرب اکثراً مکمل هم دیگر می‌باشند. داشتن یک رژیم غذایی متعادل، ورزش و ازمایشات ماهانه در این موضوع بسیار دخیل خواهند بود.